Lata 20.

Lata 20. W 1925 roku w Paryżu odbywa się Międzynarodowa Wystawa Sztuk Dekoracyjnych. Dla powojennej Europy to szansa na pokazanie awangardowego oblicza wzornictwa i nowoczesnego stylu życia.

Na wystawie swój projekt prezentuje m.in. Le Corbusier - modelowy jednoprzestrzenny dom jednorodzinny stał się wielkim wydarzeniem w architekturze pierwszej połowy XX wieku. Wystawa była przełomem także dla polskich twórców. Ekspozycję przygotowali artyści związani z Warsztatami Krakowskimi, którzy starali się podnieść walory artystyczne tradycyjnego rzemiosła ludowego. Polski pawilon projektu Józefa Czajkowskiego spotkał się z dużym uznaniem. Zachwycająca wąska bryła zwieńczona przeszkloną kopułą wykonaną z setek trójkątnych elementów łączyła w sobie fascynację tradycyjnym budownictwem, jak również art deco i kubizmem. Freski wewnątrz budynku, przedstawiające sceny ze słowiańskich mitów wykonała Zofia Stryjeńska. Łącznie Polacy zdobyli aż 212 wyróżnień – najwięcej spośród wszystkich wystawców. Triumf polskiego pawilonu był bardzo ważnym wydarzeniem dla ówczesnych twórców. Położył podwaliny pod rodzącą się świadomość narodową i kulturową, pokazał również, że też potrafimy być nowocześni.

Na początku lat 20. wielu artystów związanych z Warsztatami Krakowskimi przenosi się do Warszawy. Mają tworzyć nowy skład Ministerstwa Kultury i kadrę nowej Akademii Sztuk Pięknych. Artyści angażują się w projektowanie znaczków pocztowych i banknotów, wystroju wnętrz ministerstw i rządowych budynków. W 1926 roku w Warszawie powstaje Spółdzielnia Artystów Ład. Była kontynuacją Warsztatów Krakowskich i skupiała większość twórców związanych z poprzednim ugrupowaniem. „Ład” pozostaje bliski tradycji, ceni twórczość rzemieślniczą i rękodzieło bardziej niż produkcję przemysłową.

Na przeciwległym biegunie stoi grupa artystów zafascynowana światową awangardą, niemieckim Bauhausem, holenderską grupą De Stijl i radzieckim konstruktywizmem. Odcinają się od tradycji i pełnymi garściami czerpią z kubizmu i futuryzmu. Wierzą w związek sztuki i techniki. W 1924 roku powstaje ugrupowanie BLOK, które chce na polski grunt przenieść rozprzestrzeniającą się po świecie ideę modernizmu. Artyści związani z tą grupą to przede wszystkim malarze i rzeźbiarze, m.in. Władysław Strzemiński, Henryk Starzewski, Katarzyna Kobro i Mieczysław Szczuka. BLOK przetrwał dwa lata. W 1926 roku grupa architektów z Szymonem i Heleną Syrkusami na czele tworzy nowe ugrupowanie – PRAESENS, które ma kontynuować dokonania BLOK-u. Ich twórczość wpisuje się w ducha stylu międzynarodowego, który wielbił proste, lekkie formy, szkło i stal, płaskie dachy i rezygnował ze zbędnych dekoracji. Wierzą w funkcjonalizm oraz kształtowanie produkcji przemysłowej.

Lata 20. w polskim wzornictwie upłynęły pod znakiem dwóch ścierających się nurtów. Oba były na tyle silne, że ich kontynuatorów znajdziemy w kolejnych pokoleniach twórców sztuki użytkowej.

WARTO WIEDZIEĆ:

- W 1920 roku Polska zwycięża w wojnie z bolszewikami.
- Markę polską zastępuje złoty – projekt nowych banknotów zostaje nagrodzony na Międzynarodowej Wystawie Sztuk Dekoracyjnych w Paryżu w 1925 roku.
- W 1926 roku prawa miejskie otrzymuje Gdynia. Budowa portu była najważniejszą inwestycją w Polsce lat 20. Było to również duże przedsięwzięcie architektoniczne – do dziś Gdynia jest jednym z polskich miast z najlepiej zachowanymi zabytkami modernizmu.
- W maju 1926 roku ma miejsce zamach majowy. Józef Piłsudski ponownie dochodzi do władzy.
- 1927 roku Charles Lindbergh samotnie przelatuje nad Atlantykiem. Jako pierwszy bez międzylądowań pokonał trasę z Ameryki Północnej do Europy.
- 1927 – przełomowy rok dla historii kina. Pojawia się pierwszy film dźwiękowy –„Śpiewak Jazzbandu” Alana Croslanda, a amerykańska Akademia Filmowa rozdaje po raz pierwszy Oscary.
- 1929 – świat pogrąża się w Wielkim Kryzysie – największym kryzysie gospodarczym XX wieku. „Wielka depresja” odcisnęła piętno na ówczesnej polityce, jak również na produkcji przemysłowej tamtych czasów.

BIBLIOGRAFIA:

„Rzeczy niepospolite. Polscy projektanci XX wieku”, pod redakcją Czesławy Frejlich, wyd. 2+3D
„Polskie wzornictwo XX wieku”, Józef A. Mrozek, www.culture.pl
Wikipedia

Brak eksponatów dla wybranej dekady
Wczytywanie rekomendacji...