Lata 40.

Lata 40. Powojenna Polska podnosi się ze zniszczeń. Na pierwszy plan wysuwa się odbudowa zniszczonego kraju. Socjalistyczne władze wprowadzają gospodarkę centralnie planowaną. Chcą kontrolować każdą gałąź przemysłu, kulturę i sztukę. Artyści muszą dostosować się do partyjnych instrukcji. Dobrze rozwijające się przed wojną idee modernizmu schodzą na drugi plan.

Ważną postacią tamtej dekady jest Wanda Telakowska – plastyczka i wybitna pedagog, która przyczyniła się do popularyzacji terminu „wzornictwo przemysłowe”. W 1947 roku współtworzyła Biuro Nadzoru Estetyki Produkcji (BNEP), które w 1950 roku przekształciło się w Instytut Wzornictwa Przemysłowego. Telakowska starała się połączyć myślenie o nowoczesnej produkcji z wymaganiami, które narzucała partia. W odróżnieniu od sztuk plastycznych, design pozostawał bardziej swobodny. Trudno się było bowiem dopatrzyć w projekcie zastawy stołowej lub radia ideologicznych akcentów. Trudniej było też we wzornictwie przemysłowym wdrożyć idee socrealizmu, dlatego twórcy sztuk dekoracyjnych nie stawali przed takimi dylematami, jak plastycy lub literaci.

Po wojnie dobrze mają się tradycyjne polskie tekstylia. Eleonora Plutyńska, jedna z członkiń Spółdzielni Artystów ŁAD, kontynuowała prace nad rozwojem tkaniny dwuosnowowej. W 1948 roku w Janowie k. Sokółki powstaje ośrodek tkacki, który współtworzy artystka. Ludowi artyści realizowali nie tylko projekty Plutyńskiej. Artystka zachęcała ich również do tworzenia własnych kompozycji.

W powojennej Polsce sztuka ludowa miała duże znaczenie. Podnosiła wartość klasową wiejskiej ludności. W 1949 roku z inicjatywy BNEP oraz Ministerstwa Kultury i Sztuki powstaje „Cepelia” (Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego). Skupia wytwórców sztuki ludowej i rękodzieła. W całym kraju powstają sklepy, w których sprzedawane są tradycyjne ludowe wyroby. CPLiA będzie działać nieprzerwanie aż do 1990 roku. Później podzieli się na kilka niezależnych podmiotów.
 

WARTO WIEDZIEĆ:

- 1945 rok – koniec II wojny światowej.
- 1945 rok – powstaje ONZ – za cel stawia sobie utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa na świecie.
- 1946 rok – powstaje ENIAC – pierwszy elektroniczny komputer zbudowany na potrzeby armii amerykańskiej.
- 1948 rok – na Światowy Kongres Intelektualistów w Obronie Pokoju, który odbywa się we Wrocławiu, przybywa Picasso. Na ścianie mieszkania na warszawskim Kole, zaprojektowanego przez małżeństwo Syrkusów, maluje syrenkę trzymającą młot.
 

BIBLIOGRAFIA:

„Rzeczy niepospolite. Polscy projektanci XX wieku”, pod redakcją Czesławy Frejlich, wyd. 2+3D
„Polskie wzornictwo XX wieku”, Józef A. Mrozek, www.culture.pl
Wikipedia
 

Wczytywanie rekomendacji...