Lata 70.

Lata 70. „Aby Polska rosła w siłę, a ludzie żyli dostatniej”! Kraj zalała propaganda sukcesu. W dekadzie Edwarda Gierka miała powstać „Druga Polska” – dynamiczna, z konkurencyjną gospodarką i zwiększonym eksportem i konsumpcją.

Aby wcielić w życie plan rozwoju targanego kryzysami ekonomicznymi i społecznymi kraju, ekipa rządząca zaciągnęła olbrzymie kredyty na Zachodzie. Wykupywano też zachodnie technologie i licencje, które miały być bazą wiedzy dla polskich projektantów i wprowadzić na rynek nowoczesne projekty. W ten sposób do Polski trafił Fiat 126p, popularnie nazywany maluchem. Licencję wykupiono od włoskiej fabryki Fiata, a produkcja ruszyła w 1973 roku. Budowa „Drugiej Polski” obejmowała również rozwój budownictwa – to w tej dekadzie powstało najwięcej osiedli z wielkiej płyty. Najwięcej inwestowano w przemysł lekki, elektroniczny, elektryczny i motoryzacyjny. Wzornictwo odgrywało ważną rolę w gierkowskim planie. Polskie produkty miały być konkurencyjne i sprzedawane na całym świecie. Jednak technologia oraz wykonanie pozostawiały sporo do życzenia. Rosnące wymagania władz nie przekładały się na poprawę jakości polskiej produkcji. Stawiano na ilość, a nie na poprawę kondycji polskiego wzornictwa. W tym czasie powstawało wiele świetnych projektów, które zatrzymały się na fazie prototypu i nigdy nie weszły do produkcji. Większość flagowych produktów tamtego okresu nie wyszła poza kraje bloku komunistycznego.

Przemysł zarządzany był przez tzw. zjednoczenia, czyli wyspecjalizowane jednostki, które kontrolowały produkcję oraz prowadziły badania w określonej dziedzinie. Szczególnie intensywne badania w zakresie wzornictwa prowadził PREDOM – odpowiadał za sprzęt gospodarstwa domowego oraz turystyczno-sportowego, UNITRA – elektronika, ZREMB – maszyny budowlane, PONAR – sprzęt i maszyny przemysłowe, a OMEL – produkcja optyki i akcesoriów medycznych.

Świetnie miał się przemysł elektroniczny. W PRL-u emitowano fale radiowe na innych częstotliwościach niż na Zachodzie. To zwiększało popularność na krajowe produkty radiotechniczne. Jednym z flagowych produktów przeznaczonych na eksport był miniaturowy radioodbiornik IZA (1974 r.). Turystyczne, kompaktowe radio o modnym kształcie mieściło się w kieszeni, a jego wygląd śmiało konkurował z zachodnimi projektami. Dwa lata później Zakłady Radiowe Diora wypuściły pierwszy polski odbiornik stereofoniczny Amator. W tym czasie powstaje też Vela 203 – przenośny telewizor w plastikowej obudowie to kolejny z nowatorskich projektów.

Dobrze miała się polska moda. Hoffland – marka stworzona przez Barbarę Hoff dorównywała światowym standardom. Po kolekcje projektantki przed Domami Towarowymi Centrum ustawiały się monstrualnie długie kolejki. Hoff wypuszczała dwie kolekcje rocznie. Ubrania miały przystępne ceny i daleko im było do ekstrawagancji haute couture.

Polscy projektanci w latach 70. nadal pozostają pod wpływem szkoły w Ulm. Andrzej Pawłowski – artysta i teoretyk sztuki – na konferencji w Moskwie w 1972 roku, wypowiada ważne dla ówczesnych projektantów słowa. Konsumpcja ma podnosić jakość życia, a nie polegać na kupowaniu jak największej ilości jak najdroższych i nowych dóbr. Pawłowski wierzył w społeczną odpowiedzialność projektantów. Wzornictwo jego zdaniem powinno być oddzielną dziedziną twórczości opartą na specjalistycznej wiedzy.
 

WARTO WIEDZIEĆ:

- Polską wstrząsa fala robotniczych protestów. W grudniu 1970 roku dochodzi do masakry na Wybrzeżu – w Gdańsku, Gdyni, Szczecinie i Elblągu wojsko i milicja brutalnie tłumią protesty wywołane gwałtowną podwyżką cen mięsa. W czerwcu 1976 roku ma miejsce kolejna drastyczna podwyżka cen żywności. Rozpoczynają się strajki i protesty. Do największych dochodzi w Radomiu i Ursusie.
- 1973 – światowy kryzys gospodarczy wywołany wojną izraelsko-arabską. Po zakończeniu wojny kraje arabskie wydobywające ropę naftową nałożyły embargo na państwa popierające Izrael. Kryzys naftowy wywołał inflację, recesję, spadek kursu walut, przyczynił się także do poszukiwania alternatywnych źródeł energii.
- 1974 – Polska drużyna piłki nożnej wywalczyła 3. miejsce na Mundialu w RFN. Jak dotychczas największe osiągnięcie biało-czerwonych.
- 1976 - Steve Jobs i Steve Wozniak tworzą Apple I – jeden z pierwszych na świecie komputerów osobistych sprzedawanych w całości. Dotychczas dostępne były tylko nieliczne prototypy dla hobbystów, które składało się samemu.
- 1978 – Karol Wojtyła zostaje papieżem.
- 1978 – na świat przychodzi Louise Brown – pierwsze dziecko poczęte drogą in vitro.
 

BIBLIOGRAFIA:

„Historia polskiego wzornictwa”, dr Krystyna Łuczak – Surówka, http://www.iwp.com.pl/design_w_polsce_historia
„Rzeczy niepospolite. Polscy projektanci XX wieku”, pod redakcją Czesławy Frejlich, wyd. 2+3D
„Polskie wzornictwo XX wieku”, Józef A. Mrozek, www.culture.pl
„Andrzeja Pawłowskiego koncepcje wzornictwa”, Andrzej Krupiński, www.krupinski.asp.krakow.pl
Wikipedia
 

Wczytywanie rekomendacji...