Samochód Syrena Sport
Projekt: Cezary Nawrot
Dekada: Lata 60.
Data: 1958
Producent: Fabryka Samochodów Osobowych w Warszawie
0
O PROJEKCIE:

W CZYNIE SPOŁECZNYM
Syrena Sport – dwudrzwiowe coupe z charakterystycznym sportowym nadwoziem wykonanym z tworzyw sztucznych to wciąż żywa legenda polskiej motoryzacji. Zapisała się w historii nie tylko ze względu na swoją piękną sylwetkę, ale także niezwykłą historię powstania i zniszczenia. Prace nad Syreną Sport rozpoczęły się w 1958 roku w Fabryce Samochodów Osobowych w Warszawie i trwały blisko trzy lata. Od samego początku nie zakładano, że trafi ona do produkcji seryjnej. Miała być polem doświadczanym dla testowania nowych rozwiązań technologicznych pod kątem modernizacji produkowanej od 1955 roku klasycznej Syreny. W rzeczywistości była jednak próbą spełniania marzeń o polskim sportowym samochodzie przez młodych polskich konstruktorów, którzy pracowali nad modelem po godzinach, w czynie społecznym.

POLSKIE FERRARI
Zastosowane w Syrenie Sport rozwiązania były niewątpliwe ogromną nowością w zacofanej technologicznie Polsce. Przede wszystkim zaskakuje smukłe, całkowicie zbudowane z tworzyw sztucznych, aerodynamiczne nadwozie projektu Cezarego Nawrota, zainspirowane sylwetkami samochodów Ferrari oraz Mercedes 190SL. W związku z ogromnymi trudnościami w zaopatrzeniu w blachy głęboko tłoczone konstruktorzy z FSO szukali w tym czasie rozwiązań w żywicach polistyrenowych. Syrena Sport była pierwszą próbą zastosowania tworzyw sztucznych w polskiej motoryzacji . Aby zminimalizować koszty, w czasie budowy korzystano z podzespołów seryjnej Syreny. Wykorzystano m.in. przednie zawieszenie, układ kierowniczy, napęd, zawieszenie silnika czy lampy przednie. Nadwozie celowo zostało zaprojektowane tak, aby nie mogło pomieścić silnika z seryjnej dwusuwowej Syreny. Zbudowano więc od podstaw silnik typu boxer o pojemności 750 cm3, o mocy 25 KM przy 5000 obrotach na minutę. Sportowy silnik zaprojektował Władysław Skoczyński w oparciu o silnik Junak. Na potrzeby prototypu opracowano również nowe tylne zawieszenie na drążkach skrętnych. Nowością była również dźwignia zmiany biegów w podłodze, pomiędzy siedzeniami. Prototyp Syreny Sport powstał na podstawie gipsowego modelu 1:1, który posłużył jako „kopyto” do wykonania skorupy nadwozia z włókien szklanych. Powstał tylko jeden egzemplarz Syreny Sport, w kolorze czerwony z czarnym dachem. Syrena Sport przejechała ok 30 tys. km testów na torach FSO oraz w ruchu ulicznym. Mimo usterek charakterystycznych dla prototypów wykazała bardzo dobre właściwości jezdne. Potrafiła rozpędzić się do 110 km/h.

WARTO WIEDZIEĆ
Syrenę Sport po raz pierwszy zaprezentowano publicznie 1 maja 1960 roku w dzień Święta Pracy jako symbol „czynu majowego” pracowników FSO. Szybko stała się sensacją, szeroko omawianą w mediach nie tylko krajowych, ale i zagranicznych. Włoski dziennik „Il Giorno” nazwał Syrenę Sport „najpiękniejszym autem zza żelaznej kurtyny”. Zaczęły pojawiać się pytania dotyczące daty rozpoczęcia seryjnej produkcji. Mimo że dwa państwowe zakłady: Warszawska Fabryka Tworzyw Sztucznych oraz Zakłady Tworzyw Sztucznych w Wadowicach zaoferowały możliwość produkcji samochodu, szum wokół Syreny Sport zaniepokoił władze. Samochód nie pasował do reżimowej rzeczywistości PRL-u. Dla przeciętnego obywatela posiadanie jakiegokolwiek samochodu nadal pozostawało w sferze marzeń. Wciąż żywy był pogląd Gomułki, według którego każdemu Polakowi w zupełności powinien wystarczyć rower. Syrena Sport tym samym stała się ucieleśnieniem marzeń Polaków o wolności i lepszym jutrze, co nie spodobało się władzy. Sam Józef Cyrankiewicz, ówczesny premier, zadzwonił do FSO z nakazem ukrycia prototypu samochodu i tym samym uciszenia opinii społecznej. Jedyny prototyp Syreny Sport zamknięto w magazynach Ośrodka Badawczo-Rozwojowego w Warszawie Falenicy. Wraz z innymi prototypami powstałymi w FSO stał tam do lat 70., kiedy to nowe władze podjęły ostateczną decyzję o zniszczeniu modelu pod pretekstem porządków w magazynach. Mimo rozpaczliwych prób ocalenia prototypu przez pracowników FSO Syrena Sport została komisyjnie pocięta na kawałki.

ZOBACZ/KUP
Po latach, w wolnej już Polsce kilkakrotnie podejmowano próby odtworzenia Syreny Sport. Ponieważ nigdy nie powstała dokładna dokumentacja techniczna pojazdu, okazało się to niezwykle trudne. Pierwszą jeżdżącą replikę Syreny Sport zaprezentował 1 maja 2012 roku, w 52 rocznicę premiery samochodu, konstruktor Mirosław Mazur. Tego samego roku prace nad inną repliką Syreny Sport zakończył zespół konstruktorów sponsorowany przez Wódkę Żołądkową Gorzką. Replika jest jednak tylko wizualną rekonstrukcją nadwozia Syreny Sport. Obecnie nad rekonstrukcją tego kultowego samochodu pracują równolegle jeszcze dwa zespoły: Fundacji im. prof. Cezarego Nawrota (www.facebook.com/Syrena.Sport.Rekonstrukcja) oraz „Projekt Syrena Sport” (www.fsosyrenasport.pl).
 

Samochód Syrena Sport
O projektancie:

CEZARY NAWROT (1931-2004) – projektant wzornictwa przemysłowego, wykładowca Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie oraz Akademii Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi. W latach 1963-1966 kierownik pracowni projektów plastycznych w Centralnej Wzorcowni Artykułów Powszechnego Użytku w Warszawie, następnie biura projektowego w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego w Świdniku. W historii polskiego wzornictwa zapisał się głównie jako wieloletni konstruktor i projektant w Fabryce Samochodów Osobowych w Warszawie. Do jego najbardziej znanych projektów związanych z motoryzacją można zaliczyć takie pojazdy jak Ogar, Syrenę Sport, Warszawę 223 czy Polonez Caro. 

Wczytywanie rekomendacji...