Wyposażenie Zameczku w Wiśle
Projekt: Adolf Szyszko-Bohusz, Włodimierz Padlewski, Andrzej Pronaszko
Dekada: Lata 30.
Data: 1931
Producent: Firma K. Jarnuszkiewicz i S-ka, Zakłady Stolarskie Z. Szczerbińskiego
0
O PROJEKCIE:

POLSKI MODERNIZM
Bryła budynku powstała w duchu modernizmu – jest prosta i nowoczesna, jednocześnie przypomina zabudowę zamku. Jej fasadę pokrył jasny piaskowiec. W chwili powstania dachy były płaskie. Zamontowano na nich instalację podgrzewającą śnieg – stopiony był odprowadzany specjalnym systemem rur, dzięki czemu nie zalegał na dachu. W 1938 roku wymieniono dachy na dwuspadowe i pokryto miedzią. Wystrój wnętrz zameczku w tamtych czasach uważany był za bardzo awangardowy, nawiązywał do szkoły Bauhausu i najlepszych tradycji modernizmu. Meble zostały zaprojektowane w jednorodnym stylu funkcjonalnym – jako konstrukcje z giętych, chromowanych rurek, w przypadku mebli do siedzenia i leżenia –z tapicerką z materiału. Sale reprezentacyjne oraz prywatne pomieszczenia prezydenckie utrzymane zostały w jednorodnej stylistyce. Meble w zameczku są jedynym przykładem zastosowania modernizmu w reprezentacyjnej, państwowej rezydencji. Do aranżacji wnętrz wykorzystano kilimy, dywany, przedmioty ze szkła (wazony, puzdra), lampy stojące, kinkiety, żyrandole. Firany w oknach od góry i dołu zakończone były modnymi wówczas (przełom lat 20. i 30. XX w.), długimi frędzlami. Całość opierała się na kontraście: zimne rurki mebli – ciepła, pluszowa tapicerka, bladożółte ściany – czerwone elementy podziału. Przed pierwszą wizytą prezydenta Mościckiego w styczniu 1931 roku zamalowano ściany na stonowane kolory – uznano, że zaproponowana przez projektantów kolorystyka jest zbyt śmiała.

HISTORIA
Zameczek w Wiśle jaki znamy dziś to manifestacja nowej epoki i nowoczesności państwa polskiego. Zanim jednak powstał modernistyczny budynek i nowoczesne wnętrza, w tym samym miejscu stała dawna rezydencja arcyksięcia cieszyńskiego Fryderyka Habsburga. Okolica z rozległymi lasami doskonałe nadawała się do polowań. W 1906 roku wzniesiono w Wiśle drewniany pałacyk myśliwski. Po rozpadzie cesarstwa Habsburgów i nacjonalizacji majątku księcia budynek przeszedł na własność polskiego Ministerstwa Rolnictwa. W 1927 roku Sejm województwa śląskiego uchwalił, że pałacyk zostanie odremontowany i przeznaczony na górską rezydencję wypoczynkową prezydenta RP. Gest ten miał podkreślić jedność Śląska z Polską. Remont zakończył się 23 grudnia 1927 roku, a już tej samej nocy budynek doszczętnie spłonął. Sejm Śląski zadecydował jednak o budowie nowego pałacu prezydenckiego. Projekt architektoniczny zlecono Adolfowi Szyszko-Bohuszowi, a wykonanie wnętrz Andrzejowi Pronaszce i Włodzimierzowi Padlewskiemu.

WARTO WIEDZIEĆ
Po II wojnie światowej Zameczek w Wiśle nadal należał do prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej. Po zniesieniu urzędu prezydenckiego był to ośrodek wypoczynkowy Urzędu Rady Ministrów, w którym odpoczywali zarówno przedstawiciele władz (Wiesław Gomułka, Konstanty Rokossowski, Piotr Jaroszewicz, Edward Gierek) oraz ludzie związani z nauką i sztuką (Tadeusz Kotarbiński, Nina Andrycz, Czesław Wołłejko). W 2002 roku został odzyskany przez Kancelarię Prezydenta RP i oddany do ponownego użytku w 2005 roku przez Aleksandra Kwaśniewskiego z nazwą: Rezydencja Prezydenta RP „Zamek” – Narodowy Zespół Zabytkowy w Wiśle. Obiekt obecnie składa się z zespołu budynków: Zamku Górnego – właściwej rezydencji Prezydenta RP, Zamku Dolnego, w której mieści się część konferencyjna i pokoje hotelowe, Zamku Dolnego – Gajówki – mieszczącej restaurację i pokoje hotelowe oraz kaplicy z 1909 r. pod wezwaniem Św. Jadwigi Śląskiej.

ZOBACZ/KUP
Zamek Górny dostępny jest dla turystów. Aby go zwiedzić, należy dokonać rezerwacji co najmniej 7 dni wcześniej. W części dolnej można zwiedzić hall wejściowy, werandę, jadalnię, salon i palarnię. Na drugim piętrze można obejrzeć gabinet prezydenta Mościckiego oraz łazienkę (ul. Zameczek 1, 43 – 460 Wisła).

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ
Sztuka lat trzydziestych, Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Warszawa 1991
A. Szczerski, Modernizm i Modernizacja, 2+3D, 2010, nr 37
Józef A. Mrozek, Stracona szansa? Polskie wzornictwo w latach trzydziestych, 2+3D, 2011, nr 40, s. 84 – 93
 

Wyposażenie Zameczku w Wiśle
O projektancie:

ADOLF SZYSZKO-BOHUSZ (1883 – 1948) – architekt modernista. Zajmował się konserwacją zabytków, projektowaniem wnętrz, pracą pedagogiczną. W latach 1902 – 1909 studiował w Petersburgu w Akademii Sztuk Pięknych. Naukę kontynuował w Austrii, Czechach i Niemczech. W kraju, w latach 1910 – 1912, był wykładowcą na uniwersytecie Jagiellońskim i krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Później, w latach 1912 – 1916 był profesorem na Politechnice Lwowskiej. Po powrocie do Krakowa w 1916 roku został konserwatorem Wawelu – zajmował się zarówno pracami renowacyjnymi, jak i rekonstrukcyjnymi architektury i zabytków Wzgórza Wawelskiego. W 1920 roku został kierownikiem Katedry Architektury Zabytkowej, a w latach 30. XX wieku był profesorem Politechniki Warszawskiej. Do najważniejszych realizacji Szyszko-Bohusza należy gmach PKO (1924 r.) w Krakowie, willa własna w krakowskich Przegorzałach (1928 – 1929), Dom Towarzystwa Ubezpieczeń Feniks i dom im. Józefa Piłsudskiego (1935 r.) w Krakowie.  

 

O projektancie:

WŁODZIMIERZ PADLEWSKI (1904 – 2007) – architekt. Zajmował się także architekturą wnętrz, wzornictwem przemysłowym i projektowaniem mebli. Pracował wraz z ojcem, również architektem, Józefem Tadeuszem Padlewskim (1863 – 1943) – zaprojektowali wspólnie m.in. wnętrza pawilonów ekspozycyjnych dla Ministerstwa Komunikacji, Przemysłu Lotniczego i Samochodowego. W 1928 roku wygrał projekt architektoniczny na budowę warszawskiego Dworca Głównego. Studiował na Politechnice Warszawskiej w katedrze Architektury – dyplom obronił w 1934 roku. Po II wojnie światowej, w której brał czynny udział jako żołnierz AK (m.in. walczył w Powstaniu Warszawskim), przeprowadził się do Sopotu i uczestniczył w odbudowie zabytków Gdańska. W latach 1946 – 1974 był wykładowcą w gdańskiej Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Pięknych (od roku 1996 Akademia Sztuk Pięknych), gdzie prowadził m.in. Pracownię Projektowania Wnętrz na Wydziale Architektury Wnętrz.

Andrzej Pronaszko
Źródło: Archiwum Prywatne
O projektancie:

ANDRZEJ PRONASZKO (1888 – 1961) – malarz, scenograf, projektant. Zajmował się również pracą dydaktyczną. Brat malarza Zbigniewa Pronaszki (1885 – 1958). Naukę artystyczną rozpoczął w 1906 roku w krakowskiej Wyższej Szkole Przemysłowej. Studiował później malarstwo w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie (w latach 1909 – 1910) w pracowniach Stanisława Dębickiego i Leona Wyczółkowskiego. W latach poprzedzających I wojnę światową przebywał na studiach za granicą – w Monachium i w Paryżu. W 1917 roku wraz z Tytusem Czyżewskim i bratem Zbigniewem założył jedną z najważniejszych polskich grup awangardowych – Ekspresjoniści Polscy (od 1919 roku – Formiści). Około roku 1927 związał się z ugrupowaniem Praesens, skupiającym artystów spod znaku konstruktywizmu. W latach 1924 – 1937 wykonał dla lwowskiego Teatru Wielkiego kilkadziesiąt scenografii. W jego twórczości malarskiej początkowo widać wpływy Młodej Polski i malarstwa symbolicznego, później zwrócił się w stronę kierunków mających swe początki w kubizmie.

Wczytywanie rekomendacji...