Zabawka Mistrz Twardowski (Szlachcic)
Projekt: Zofia Stryjeńska
Data: 1919
0
O PROJEKCIE:

LUDOWE INSPIRACJE
Podobno Zofia Stryjeńska kładła spać swoich synów bliźniaków w szufladzie komody, bo dzieci nie miały kołyski. Raz nawet, podczas jednej z szalonych góralskich imprez w Zakopanem przypomniała sobie, że zamknęła dzieci w komodzie i pobiegła je ratować. Na szczęście się nie udusiły. Być może Stryjeńska nie była najbardziej odpowiedzialną z matek, za to wiedziała, że dzieci nie powinny bawić się byle czym, że o ich rozwój trzeba zawalczyć, dając im do ręki dobrze zaprojektowaną zabawkę.
Seria zabawek, które artystka zrobiła dla pracowni zabawkarskiej przy Warsztatach Krakowskich, to małe dzieła sztuki użytkowej. Stryjeńska i inni artyści z tej pracowni (Wojciech Jastrzębowski i Zygmunt Lorenc) inspirowali się drewnianymi ludowymi zabawkami sprzedawanymi podczas podkrakowskich wiejskich odpustów i jarmarków. Do dzisiaj zachowało się 16 zabawek Stryjeńskiej – toczone lub wycinane z drewna figurki przedstawiają ptaszki, krakowiaków, Żydów, Smoka Wawelskiego i Mistrza Twardowskiego. Artystka projektowała także ich kolorystykę, a kilka nawet pomalowała własnoręcznie.

MISTRZ TWARDOWSKI
Zabawka Mistrz Twardowski (Szlachcic) powstała około 1919 roku i być może była prezentowana na warszawskiej indywidualnej wystawie Zofii Stryjeńskiej. Na prostokątnej podstawie ustawiona jest wykonana z drewna figurka – postać szlachcica ubranego w kontusz, przepasanego pasem słuckim, z sumiastymi wąsami, który na głowie ma czapkę ozdobioną pióropuszem, a w ręku szablę. Twardowski ma ruchome nogi dzięki sprężynom wstawionym pomiędzy but a łydkę i ruchome ręce mocowane gwoździkami do tułowia. Figurka malowana jest metodą batikową przez dzieci, bo w Warsztatach Krakowskich przyuczano najmłodszych do rękodzieła artystycznego.

CZY WIESZ, ŻE...
Największą popularność zdobyła sobie zabawka „Smok Wawelski” o giętkim ciele składającym się z połączonych ruchomych segmentów. W zbliżonej formie zabawka ta była produkowana przez krakowskich rękodzielników i sprzedawana w Sukiennicach jeszcze do lat 90. XX wieku.

ZOBACZ/KUP
Jedyny zachowany zbiór zabawek wykonanych w Warsztatach Krakowskich znajduje się w Muzeum Etnograficznym w Krakowie (przy ul. Krakowskiej 46).

DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ
I. Huml, Warsztaty Krakowskie, Ossolineum 1973
Katalog do wystawy – Zofia Stryjeńska 1891 – 1976, Muzeum Narodowe w Krakowie, 2008

Zabawka Mistrz Twardowski (Szlachcic)
O projektancie:

Zofia Stryjeńska (1891 – 1976) – wybitna przedstawicielka stylu art deco w sztuce. Malarka, graficzka, projektantka zabawek, barwna postać życia artystycznego okresu międzywojnia. Jej twórczość przesycona jest atmosferą ludowych legend i baśni. Chętnie podejmowała motywy zaczerpnięte z rodzimego folkloru, malowała królewny, rusałki, pogańskich bogów i rozbójników. Malarstwa uczyła się w krakowskiej szkole dla kobiet Marii Niedzielskiej. W roku 1911 przebrana za chłopca, pod nazwiskiem Tadeusz Grzymała, rozpoczęła studia malarskie w Monachium (do tamtejszej akademii nie przyjmowano wtedy kobiet). Po roku została jednak rozpoznana przez kolegów, więc opuściła Monachium i wróciła do Krakowa. Od 1918 roku projektowała zabawki i teki graficzne dla stowarzyszenia Warsztaty Krakowskie. Prywatnie była żoną architekta Tadeusza Stryjeńskiego, który w latach 20. XX w. był dyrektorem Szkoły Przemysłu Drzewnego. W latach 1921 – 1927 Stryjeńscy mieszkali w Zakopanem. W 1927 roku, po rozwodzie, artystka przeniosła się na stałe do Warszawy. Była współautorką dekoracji wnętrz polskich transatlantyków – „Batorego” i „Piłsudskiego”. Zajmowała się też malarstwem ściennym – wykonała freski w Muzeum Techniczno-Przemysłowym w Krakowie (w 1917 r.), polichromię sal w baszcie Senatorskiej na Wawelu (w 1917 r.) i dekorację wnętrza winiarni Fukiera w Warszawie. Od 1922 roku należała do ugrupowania artystów Rytm, z którym wzięła udział w Międzynarodowej Wystawie Sztuki Dekoracyjnej w Paryżu w 1925 roku. Jej dziełem było sześć dekoracyjnych panneaux przedstawiających rok obrzędowy w Polsce, które zdobiły salę polskiego pawilonu zaprojektowanego przez Józefa Czajkowskiego. Indywidualne wystawy Stryjeńskiej odbyły się m.in. w warszawskim Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych (w 1919 r. i 1926 r.), paryskiej Galerie Crillon (w 1921 r.), londyńskim New Art Salon (w 1927 r.), lwowskim Muzeum Przemysłu Artystycznego (w 1932 r.) i warszawskim Instytucie Propagandy Sztuki (w 1935 r.). Za granicą artystka eksponowała swe prace także na Biennale w Wenecji – w 1920 r., 1930 r. i 1932 r., kiedy to została nagrodzona złotym medalem.

Wczytywanie rekomendacji...