Dom z pomysłem

Jasno, czysto, oszczędnie. Proste formy mebli, naturalne materiały i dużo, dużo bieli. Umiejętność łączenia urody oraz praktyczności jest typowo północną specjalnością. Bo to styl do mieszkania. Ponadczasowy, świeży, na ludzką miarę.

TO, CO NAJWAŻNIEJSZE
◗ Więcej światła
Północny klimat nie rozpieszcza Skandynawów. Długie zimy i brak słońca sprawiły, że mieszkańcy tamtych rejonów zaczęli używać pastelowych kolorów i przestali zasłaniać okna. A jeszcze w końcu XIX wieku mieszczańskie salony były ciemne, duszne i zastawione ciężkimi meblami. Do zmiany przyzwyczajeń przyczynił się szwedzki malarz Carl Larsson (1853-1919). W cyklu akwarel (zebranych w albumie „Ett hem”, wydanym w 1899 roku) pokazał swój dom, urządzony przez żonę Karin. Przestronne pomieszczenia z niczym nieosłoniętymi oknami miały drewniane podłogi, niewielką liczbę malowanych na biało sprzętów i pasiaste chodniki. Okazało się, że te pomysły nie tylko stały się wyznacznikiem popularnego do dzisiaj stylu, ale też dobrze sprawdzają się w każdym wnętrzu.

◗ Naturalne drewno i sklejka
Tradycyjne nordyckie rzemiosło i rękodzieło zawsze wykorzystywały najcenniejsze bogactwo Północy, czyli drewno (głównie jesion, buk, brzozę). Szerokie deski podłogowe są olejowane lub malowane kryjącą farbą na biało. Proste i jasne drewniane meble wytwarza się ekologicznymi metodami, najczęściej w małych rodzinnych firmach. Ograniczanie potrzeb i szukanie tańszych rozwiązań już w latach 30. XX wieku skłoniło projektantów do eksperymentowania ze sklejką. Ten mocny, ale elastyczny materiał daje się dowolnie formować, a będąc tańszy od drewna, jest jednocześnie tak samo przyjazny i ciepły.

◗ Wygoda, nie moda
Protestancka oszczędność przejawia się w podejściu Skandynawów do mebli i przedmiotów. Mają być one praktyczne, lekkie, łatwe do przenoszenia (ale nie plastikowe!), gwarantować jakość i niezawodność. Muszą też łączyć w sobie estetykę z funkcjonalnością. Generalnie rządzi zasada: jak najmniej sprzętów i tylko to, co niezbędne. Rzadko wyrzuca się i wymienia stare meble. Część przekazuje się z pokolenia na pokolenie, uzupełniając je nowoczesnymi, seryjnie produkowanymi, oraz kilkoma słynnymi rodzimymi projektami. Bardzo ważne jest oświetlenie – od lamp wystawianych w oknach po aluminiowe lampy firmy Louis Poulsen, składające się jakby z talerzyków.

◗ Kolor w detalu
Oprócz powszechnie stosowanej bieli używa się kilku mocnych barw: czerwieni i czerni oraz chłodnych błękitów. Kolor pojawia się głównie w dodatkach – na poduszkach, obrusach, zasłonach, naczyniach, tapetach; choć czasami również na kanapach czy fotelach, ale wtedy są to raczej pojedyncze meble. Skandynawskie wzornictwo znane jest w świecie ze świetnego szkła w żywych kolorach (Finowie) oraz z naturalnych tkanin – bawełna, len, wełna – drukowanych w graficzne, duże wzory lub popularne pasy (Szwedzi i Finowie). Szwedzkie czy duńskie mieszkania nie epatują luksusem, nie podążają za modą, nie są też manifestacją statusu materialnego. Mają być wygodne, przytulne i swobodne, oraz przyjazne dzieciom.

◗ Warto znać
› Arne Jacobsen (1902-1971) – duński projektant, twórca m.in. foteli Egg (Jajko) i Swan (Łabędź) oraz najsłynniejszego krzesła XX wieku – Ant, czyli sklejkowej „Mrówki” na cienkich metalowych nóżkach, z 1951 roku.
› Alvar Aalto (1898-1976) – największy fiński architekt i projektant (szkło, tkanina, lampy), autor bardzo popularnych mebli ze sklejki, które są produkowane do dziś.
› Marimekko – fińska firma tekstylna działająca od lat 50. ubiegłego wieku. Jej znakiem rozpoznawczym są duże, geometryczne i jaskrawe wzory drukowane na bawełnie i lnie (znanym wzorem jest Unikko – rozwinięty kwiat maku, autorstwa Maiji Isoli).

PÓŁNOCNA ELEGANCJA
Niesłusznie skandynawskie wnętrza uważa się za zimne. One są spokojne, przestronne, ale przytulne: często mają kominek lub piec kaflowy, przemyślane oświetlenie, mnóstwo poduszek czy pledów, by się otulić. Tyle że wszystko konsekwentnie utrzymane jest w jasnych barwach.

WOKÓŁ STOŁU
Skandynawowie to domatorzy, dlatego najważniejsza jest jadalnia – często połączona z kuchnią – z dużym stołem, wokół którego skupia się rodzinne życie. Meble muszą być jak najbardziej funkcjonalne, o prostych lub organicznych liniach. Najbardziej cenione to te z jasnego, miejscowego drewna i sklejki. We wnętrzach, które łączą tradycję z nowoczesnością, pojawiają się również sprzęty nawiązujące do historycznego stylu gustawiańskiego, na przykład konsole o wygiętych nogach czy charakterystyczne rzeźbione krzesła z ażurowymi oparciami.

MALOWANE DREWNO I EKOLOGICZNE MATERIAŁY
W Szwecji czy Finlandii ekologiczne podejście obowiązuje także podczas urządzania mieszkań. Powszechnie stosowane są: drewno, skóra, kamień, w tkaninach – bawełna, wełna oraz len. Podłogi zawsze z drewna – z dużej klepki lub szerokich desek z wyraźnymi słojami. Bardzo popularne jest malowanie podłóg błyszczącą farbą. Akcenty koloru (np. ulubionego chłodnego błękitu) pojawiają się w dodatkach: narzutach na łóżko, obiciach mebli, poduszkach, zasłonach. Tu motywy roślinne sąsiadują z graficznymi.

SPOSÓB NA ŚWIATŁO
Surowy klimat i wieczny brak słońca sprawiły, że każdy patent na rozświetlenie pomieszczeń jest pożądany. Stąd tak wszechstronne wykorzystywanie bieli (ściany, podłogi, meble i dodatki), duża liczba świec i lamp, także wystawianych w niczym nieosłoniętych oknach. Ten zwyczaj pochodzi z czasów, gdy światło w oknie miało wskazywać drogę do domu na słabo zaludnionych północnych terenach.

NIEZBĘDNE MINIMUM
Co wyróżnia skandynawskie wnętrza? Umiar w ich zagracaniu. Nie znajdziemy tu niepotrzebnych rzeczy, wszystko ma być użyteczne, ale jednocześnie jak najbardziej estetyczne. Piękno dla każdego, za rozsądną cenę – to idea, którą kierują się miejscowi projektanci i w myśl tej zasady robi się też zakupy dla domu. Jeśli jakiś mebel dobrze się sprawdza, będzie służył mieszkańcom długie lata.

I TOBIE SIĘ UDA
Nie bój się bieli Ona rozświetla i odświeża wnętrza. Jak ją utrzymać przy dzieciach? Pomogą zdejmowane, łatwe do prania pokrowce na kanapach i fotelach oraz dobra zmywalna farba. Najlepsze są rozwiązania najprostsze, nie najdroższe.
Naturalnie Ten styl lubi surowe drewno i naturalne tkaniny. Drewniana podłoga jest ciepła i przyjemnie po niej chodzić na bosaka.
Łączenie starego z nowym To sposób na bezpretensjonalne urządzenie domu. Starocie zyskują w otoczeniu nowoczesnych sprzętów, a z dodatkiem kilku kolorowych elementów i prostych lamp, stworzymy świeżą, współczesną aranżację.

tekst Joanna Tyczyńska